In de wereld van managementgoeroes is de nerveus gesneden krijtstreeppakken is Remco Claassen een rebelse ranieschopper die zijn omgeving op charmante wijze schoffeert. Het wordt
hem nog in dank afgenomen ook. Zijn boeken gaan als warme broodjes over de toonbank, zijn trainingen lopen als een tierelier en zijn seminars worden uitstekend beoordeeld. Claassen confronteert graag en neemt geen blad voor de mond. “Ik heb geen hoge pet op van het basisonderwijs.”

Hoe wordt iemand coach, trainer en spreker?
Via een omweg, althans in mijn geval. Ik kon goed rekenen op school. Daarom ging ik naar de HTS. Daar was ik een rare. Veel mensen met een technische achtergrond
zijn introvert, ik ben het tegenovergestelde. Ze zeiden tegen me: ‘je moet de menskant op, je moet de sales in’. Dat was bij BSO, een fantastisch bedrijf. En ik kreeg alle ruimte om me te ontwikkelen. Daarom ben ik allerlei cursussen en trainingen gaan volgen. Eerst heel braaf een verkooptraining, later dingen als psychologie, NLP, hypnotherapie en vervolgens zweverige ingen zoals chakradansen en boomknuffelen. Brede persoonlijke ontwikkeling, zeg maar. Dat vond ik veel leuker dan alle HTS-vakken die ik had gevolgd en die eigenlijk allemaal afgeleiden van wiskunde waren.

Dan ben je nog niet iemand die op de bühne gaat staan om zijn verhaal te doen.
Klopt. Hoe meer ik leerde, hoe leergieriger ik werd. Op een gegeven moment werd ik echt goeroegeil. Ik ben een studie gaan maken van alle managementdenkers die meer dan vijf miljoen boeken hadden verkocht. Mensen als Stephen Covey, Anthony Robbins, wayne Dyer en Deepak Chopra, ik heb ze allemaal bestudeerd. Ik dacht: die snappen het. Vervolgens heb ik een zaaltje in de lokale muziekschool gehuurd en ben cursussen gaan geven. Eerst heb ik me volgezogen en daar kon ik dan weer leeglopen.

Vanwaar die behoefte aan al die kennis?
Het Nederlandse onderwijs leert je van alles, maar van de cruciale vragen blijven ze weg. In het onderwijs is geen ruimte voor existentiële vragen zoals: wie ben ik, wat wil ik nou echt n hoe word ik geacht om te gaan met andere mensen? Je mag in ons land nog geen brommer rijden of een pilsje tappen zonder een vergunning, maar werkelijk belangrijke dingen zoals trouwen en kinderen krijgen: dat mag iedereen. Iedere zot mag kinderen verwekken, zonder dat er ook maar een greintje garantie is dat die persoon in staat is zijn kind goed op te voeden. Daarom ben ik een warm voorstander van een soort maatschappelijke dienstplicht.

Voor een groep staan gaat jou gemakkelijk af. Sommige mensen, ook leerkrachten, doen het dagelijks en vinden het nog ieder keer doodeng.
Er zal ongetwijfeld een narcistische component bij zitten. Ik heb graag aandacht, liefst van zoveel mogelijk mensen. Ik sta liever in de RAI voor zevenhonderd man dan voor
een groep van tien directeuren die in een kringetje om me heen zitten. Ik vind het leuk om mijn verhaal te doen, omdat ik zie dat het landt. Een-op-een coachen is niks voor mij. Dan moet je luisteren. Ik praat liever.

Jouw ‘optredens’ houden het midden tussen een inhoudelijk doortimmerd betoog en een conference. Je maakt veel gebruik van humor.
Dat begint eigenlijk al met de kennismaking. Het ijs breken, zeg maar. Ik vraag de mensen te gaan staan en laat hen een aantal vragen beantwoorden. Daar zitten een paar vragen tussen die informatie geven die je niet zo snel van mensen krijgt. En omdat ik niet alle mensen de hand kan schudden, doe ik dat met een spelletje. Ik probeer mensen los te maken. Een verandering
teweegbrengen enkel en alleen op grond van informatie, dat maakt niet zoveel kans. Mensen moeten loskomen, je zult moeten appelleren aan het gevoel. Humor is daartoe een nuttig instrument

Leidt die humor niet af van de boodschap?
Integendeel. Ik geef serieuze informatie, maar ik verpak die op een luchtige, vermakelijke manier. Tachtig procent is vorm, twintig procent inhoud. Als de vorm niet aantrekkelijk is, vallen mensen in slaap. Die kans krijgen ze bij mij niet. Ik bied entertainment maar dwing hen ook hun aandacht erbij te houden.

In anderhalf uur kun je toch niet een structurele verandering teweegbrengen?
Nee, normaal gesproken niet, tenzij mensen uit zichzelf al zijn aanbeland op een omslagpunt en alleen nog een zetje nodig hebben. In zo’n geval werkt mijn verhaal als een katalysator. Bij een training van drie dagen is de kans op een ingrijpend besluit of een radicale omslag al weer een stuk groter. Dat kan trouwens behoorlijk heftig uitpakken. In de tien jaar dat ik dit vak nu uitoefen, is het al negen keer gebeurd dat iemand tijdens mijn training uit de kast kwam. Dat komt ook omdat mijn verhaal behoorlijk confronterend is. Ik schop tegen schenen en heilige huisjes, neem geen blad voor de mond en houd mensen een spiegel voor. De waarheid doet soms even venijnig pijn, maar leven met een jarenlange leugen is nog veel pijnlijker.

Waar gaat het zoal fout?
Mensen doen vaak jarenlang dingen die ze niet leuk vinden, maar ze maskeren dat op allerlei manieren. Ze storten zich op een hobby, focussen zich bijvoorbeeld het hele jaar op de vakantie of stellen hun geluk uit tot hun pensioen. Dat is vaak een slecht idee. Hoe vaak hoor je niet dat iemand overlijdt kort nadat hij gepensioneerd is? Dan heb je toch op het verkeerde paard gegokt? Ik houd mensen voor bij zichzelf na te gaan waar ze energie van krijgen. Doe dingen waar je staart zogezegd van gaat kwispelen. Dingen die bij je passen en waar je goed in bent. Dan houd je het ook langer vol. Als je jarenlang werk doet dat strijdig is met je karakter of dat teveel of te weinig een beroep doet op je competenties, krijg je geheid een burn-out.

Wat zijn de overeenkomstentussen jouw vak en dat vanleerkracht?
In feite geef ik ook les. Net als leerkrachten in het basisonderwijs sta ik voor een groep en probeer ik kennis over te dragen. Dat doe ik in de traditie van mijn beste leraren. Dat waren er overigens niet veel: een stuk of zes.

Wat is een goede leerkracht?
Een goede leerkracht is in mijn optiek een goede verhalenverteller. Goede leraren vertellen met passie en vertellen verhalen die je onthoudt. Een van die leraren was voor mij Jos Burgers, marketingtrainer en schrijver van het best verkochte managementboek van 2006: ‘Klanten zijn eigenlijk nét mensen!’. Hij vertelde eens over een vertegenwoordiger van een merk tandpasta en een vertegenwoordiger van een merk tandenborstels die aan de bar zaten te fi losoferen over hoe ze elkaar konden helpen. Al pratende constateerden ze dat veel mensen het hele oppervlak van hun tandenborstel bestrijken met tandpasta. Daarop besloten ze dat de fabrikant van tandenborstels zijn tandenborstels met een paar millimeter zou verlengen. De omzet van de tandpastafabrikant steeg daarop met maar liefst vijftien procent…

Je hebt drie kinderen. Wat zijn je ervaringen als ouder met het basisonderwijs?
Ik heb er geen hoge pet van op. Dat komt vooral vanwege het niveau van de leerkrachten die de pabo verlaten. Mijn moeder was onderwijzeres. Ze werd tot haar 67ste gevraagd om in te vallen. waarom wilden ze die jongelui van de pabo niet? Ik denk om twee redenen. Ten eerste: ze beheersen de stof zelf amper. Mijn moeder deed dat wel. Hoeveel jonge leerkrachten hebben niet zelf grote moeite met spelling en rekenen? Hoe kan het nou dat tafels niet worden geautomatiseerd en dat zinnen als ‘hij is groter als mij’ en ‘hun pesten mij’ niet worden gecorrigeerd? Ten tweede: ze houden geen orde. Mijn moeder had overwicht en was streng. Rechtzitten, stil zijn en opletten. Ze bewees dat een strakke hand en liefdevolle omgang heel goed samengaan. Verder is er nog een andere, persoonlijke reden waarom ik niet kapot ben van het niveau van het basisonderwijs. Mijn dochter kreeg een vmbo-k advies
van zo’n meisje dat net van de pabo kwam. Mijn dochter zit nu in havo 3, haalt zevens en achten en is trots op zichzelf. Had ik naar dat advies geluisterd, dan had ze nu ver onder haar niveau gepresteerd.

Hoe kan het beter?
Het begint met het beheersen van de stof. Daarna komen de didactische vaardigheden. En dan volstaat het niet dat ik praat en jij geacht wordt je mond te houden en te luisteren. Studenten van de pabo hebben over het algemeen geen idee hoe je een boodschap overbrengt en hoe je iemand kunt overtuigen. Dat valt ze wellicht ook niet aan te rekenen, want het wordt hen niet geleerd op school. Ik denk dat ik recht van spreken heb en weet waarover ik het heb, want ik ben nu voor het zesde achtereenvolgende jaar verkozen tot beste trainer van Nederland. Ik geef onder meer een cursus verbaal meesterschap. Je leert dan met overtuiging te spreken in het openbaar. Ik maak daarbij gebruik van de manier waarop het bewustzijn en het onderbewuste werken en gebruik allerlei technieken, waaronder hypnotherapie en zelfs manipulatie. Je moet alles wat werkt aangrijpen om je verhaal over het voetlicht te krijgen.
Verder geloof ik niet dat er mensen zijn – kinderen noch volwassenen – die werkelijk niets willen leren. Iedereen heeft passies, talenten, competenties en motivatie. De kunst is erachter te komen waar die liggen.

Heb je een tip voor mensen die moeite hebben om te presenteren voor een grote groep?
Ik trainde laatst een directeur van een bedrijf. Hij moest de jaarcijfers presenteren en wilde daarvoor een Powerpointpresentatie met getallen gebruiken. Saai! Allereerst: deel nooit het podium met iets dat meer licht geeft dan jij! Twee: toon geen cijfers – dat blijft niet hangen – maar vertel een verhaal. Een eigen observatie, een treffend voorbeeld, een praktijkgeval dat illustratief is voor de situatie binnen jouw organisatie. En vertel het met passie, zoals je zou vertellen over de allerfijnste vakantie die je ooit hebt gehad. Als je iets uit eigen ervaring vertelt, hoef je dat niet te oefenen. Je kunt je verhaal gloedvol vertellen, zonder gebruik van hulpmiddelen. Dat voorkomt meteen dat je staat te pielen met de techniek. Een andere tip is: kijk goed naar andere mensen die volgens jou geboren leerkrachten of sprekers zijn. Wat doen zij anders en wellicht beter dan jij? Analyseer dat eens en kijk of je het kunstje kunt afkijken. Tot slot: als je tijdens een les of een voordracht een beetje trilt van spanning, gebruik dan geen laserpen!

 Doe je zelf aan bijscholing?
 Ja, ik vind het heerlijk om bij te blijven en mezelf op de  hoogte te stellen van nieuwe technieken en inzichten. Deze week heb ik een lezing bijgewoond van Marshall
 Goldsmith, auteur van onder meer ‘What got you here won’t get you there’. Dat was een interessante lezing. Hij wees zijn publiek erop dat we ongelooflijk vaak ‘ja maar’ gebruiken.   ‘Ja  maar’ is een echte motivatiekiller. Met dat zinnetje schuif je alles wat ervoor kwam   regelrecht de prullenbak in. Heel demotiverend. Je kunt beter iemand bedanken voor zijn inzichten  en kijken in hoeverre je er gebruik van kunt maken.

Verandert er veel in jouw vakgebied?
Nee, dat valt wel mee. De basis staat al jaren en blijft hetzelfde. Het is een beetje zoals met de bijbel. Die wordt ook niet ieder jaar door Rome herschreven.

Wat nou als je kind – wellicht ondanks goede leerkrachten – het vertikt om werk te maken van studeren? Moet je je dan zorgen maken of boos worden?
Lijfstraffen willen wel eens helpen. Nee, zonder gekheid: als je geen werkelijk contact kunt krijgen met iemands motivatie, dan kun je niet zoveel meer. Vaak is dat echter van tijdelijke aard. Je ziet nogal eens dat kinderen een studie afbreken maar op latere leeftijd weer aan het studeren slaan. Het niet afronden van een studie hoeft ook niet te betekenen dat iemand kansloos is en geen kans maakt om een leuk inkomen te vergaren. Er zijn talloze voorbeelden van succesvolle ondernemers die behalve de basisschool geen enkele opleiding hebben afgerond. In die zin wordt een goede opleiding nog wel eens overdreven.
Een opleiding is geen doel maar een middel. Het doel is gelukkig te worden. Fijn werk kan daarbij helpen.

Kijk voor meer informatie op www.remcoclaassen.nl

Remco Claassen
Na een oorspronkelijke start als ingenieur in de informatica-branche kwam hij via sales management en personal development management ‘bij toeval’ terecht in trainersland. Daarna kwam zijn loopbaan in een stroomversnelling. Onder andere zijn presentaties in het voorprogramma van internationale topsprekers als Stephen Covey, Tom Peters en Robert Cialdini hebben hem op de kaart gezet. Inmiddels is hij uitgegroeid tot een van de meest gevraagde sprekers op het gebied van leiderschap en persoonlijke ontwikkeling. Hij is auteur van de bestsellers ‘IK’ en ‘WIJ’ die een doorbraak worden genoemd in menselijk meesterschap. Bij Focus Conferences en DenkProducties is hij al zes jaar op rij best beoordeelde trainer. Remco is een humor volle, ietwat botte kenniskliko. Als performer is hij het best te beschrijven als een kruising tussen Dr. Stephen R. Covey en cabaretier Hans Teeuwen.