Kerstvakantie: een uitgelezen moment om de boeken te lezen waar je niet aan toe was gekomen! Ik had nog een heel stapeltje liggen. Inmiddels zat in de rug van menig boek een hardnekkige vouw, die markeerde waar mijn goede bedoelingen het hadden afgelegd tegen de slaap.

Toch pakte ik als eerst een boekje waar ik nog niet in was begonnen. Een boekje van journalist Joris Luyendijk: ‘Je hebt het niet van mij, maar…’ Een interessante uiteenzetting over de verslaggeving in politiek Den Haag. Het beschrijft de rituele dans die politici, journalisten, voorlichters en lobbyisten dagelijks met elkaar aangaan en schildert hoe hun rollen verstrengeld zijn geraakt. In Den Haag gelden allerlei ongeschreven regels. Schend je die en loop je uit de pas, dan kun je de medewerking van de ander voor langere tijd op je buik schrijven. Een van de opmerkelijkste citaten: ‘Outsiders kunnen in Den Haag alles opschrijven maar weten bijna niks. Insiders weten heel veel maar kunnen bijna niks meer opschrijven.’

Ik maakte, getriggerd door wat ik las, een doorsteekje naar zijn website. Daarop schrijft Luyendijk dat de vraag die hem als journalist de meeste informatie oplevert luidt: ‘Wat heeft je het meest verbaasd?’ Onwillekeurig moest ik denken aan mijn eigen ervaringen als interim-communicatieadviseur bij een grote gemeente. Ik werd geacht een aantal voorlichtingsteksten te herschrijven omdat die verouderde informatie bevatten. Daarvoor had ik de medewerking nodig van de mensen die inhoudelijk voor het betreffende onderwerp verantwoordelijk waren. Ik belde hen maar kreeg er niet één te pakken. Daarop stuurde ik hen een mail. Geen reactie. Ik wendde me tot hun chef. Die beloofde alle medewerking. En nog gebeurde er niks. In een werkoverleg gaf ik blijk van mijn ergernis over de gang van zaken. De reactie van mijn chef zal ik nooit vergeten. ‘Wen er maar aan, zo gaat dat hier.’ De stoom kwam zowat uit mijn oren. Eraan wennen? Belachelijk! Als ik als ZZP’er zo zou omgaan met mijn klanten, zouden mijn inkomsten snel opdrogen. Kan een ambtenaar niet leren denken als een ondernemer?

Begrijp me goed, ik pas voor het cynisme over de overheid en doe niet mee aan de volkssport ambtenaren te bekritiseren en te beschimpen. Ik ken er genoeg die hun hele ziel en zaligheid in hun werk leggen. Maar het systeem zit goed werk soms in de weg. De vraag ‘Wat heeft je het meest verbaasd?’ kan ons helpen inzien wat er fout zit. Zelf zie je dat op een gegeven moment niet meer, net zoals het je niet meer opvalt dat op de plek waar je een lamp zou ophangen nog altijd twee draden uit het plafond steken. De verbazing, met name van nieuwkomers, is verhelderend. Vraag dit jaar dus maar eens aan de laatst aangenomen leerkracht wat haar of hem is opgevallen. Is het een positief punt? Versterk het dan. Is het een punt van kritiek? Ga er dan mee aan de slag.

Martin van Rooij

reacties