Nelson Mandela weet het: ‘Education is the most powerful weapon which you can use to change the world’. Eigenlijk weten we het allemaal. Maar het is blijkbaar heel moeilijk om dit weten om te zetten in krachtige daden. Zeker als we allemaal moeten bezuinigen. Althans, dat is de gangbare opinie. Dus ook in het onderwijs. Nog voordat de eerste school Passend Onderwijs heeft kunnen invoeren, ligt er al een bezuiniging van 300 miljoen op het bord. Dom, heel dom.

Vorig jaar publiceerde OECD-onderwijsexpert Andreas Schleicher van het Lisbon Council een alleraardigst rapport. Het had de aansprekende titel: The high cost of low educational performance. Kern van zijn verhaal: door goed te investeren in onderwijs kunnen landen hun economische groei stimuleren. Wie dat nalaat, laat veel kansen op economische groei liggen.

Hij bestudeerde samen met een internationale groep statistici de relatie tussen de PISA-scores van een land en de economische groei. De PISA-studie is een test voor leerlingen van 15 jaar op onder meer taal en rekenen. Zijn conclusie is helder: landen met hogere scores op PISA, hebben ook een hogere economische groei. Haalt een land betere PISA-scores, dan stijgt het nationale inkomen.

Schleicher rekent ons de verdiensten even voor. Als alle OECD-landen hun onderwijsprestaties naar het niveau van Finland zouden tillen, levert dat het astronomische bedrag van 260.000 miljard dollar op. In Nederland doen we het nog niet zo slecht, dus de winst is hier enigszins beperkt, maar toch nog altijd goed voor 1.200 miljard dollar. Hoeveel was de staatsschuld van Griekenland ook al weer? Kleine kanttekening (die de euforie wel een beetje tempert): de groeicijfers zijn gebaseerd op de kinderen die nu geboren worden en lopen over een periode van tachtig jaar.

Maar toch. Hoe realistisch is zijn stelling? Moeten we toch niet even kijken hoe Finland dat flikt? Het Scandinavische land geeft weliswaar zo’n anderhalf procent meer uit aan onderwijs dan wij, maar dat percentage ligt nog altijd onder het OECD-gemiddelde en het bedrag is beduidend lager dan in de VS.

Schleichert benadrukt overigens wel dat meer geld niet automatisch betekent dat de productiviteit omhoog gaat. Het Finse onderwijssysteem onderstreept dat. Daar verdienen leerkrachten minder dan in Nederland. Wat is hun geheim dan wel? Het SBO heeft het Nederlandse en Finse onderwijssysteem vergeleken en daaruit komen enkele saillante verschillen naar boven. In Finland is er geen aparte onderwijsinspectie. Als iets niet goed gaat kunnen ouders, leerlingen en studenten een klacht indienen bij de provincie. In Finland zijn de leerlingen leerplichtig vanaf zeven jaar. Leerlingen hoeven hun kennis niet op school op te doen maar kunnen die bijvoorbeeld ook krijgen via thuisonderwijs. Leraren in het basisonderwijs hebben allemaal een academische achtergrond. De studie duurt vijf tot zes jaar. In de bovenbouw werken speciale vakleerkrachten. Van de 45.568 leerkrachten in het basisonderwijs werkt slechts twee procent parttime. Zo’n tachtig procent heeft de kwalificatie goed gekregen. Eenzelfde percentage zegt tevreden te zijn met het beroep. En niet onbelangrijk: het beroep van leraar staat zeer hoog aangeschreven. Alleen piloten en artsen staan hoger op de sociale ladder.

Zo en nu wij weer!

Frank Stienissen, hoofdredacteur
 

reacties