Hij vertikte het. De accountant in opleiding, rond de twintig jaren jong, weigerde zijn petje af te zetten. Ik weet nog steeds niet waarom. Misschien was het al even geleden dat hij zijn haar had gewassen, of een kapper had bezocht. Hij wou niet eens uitweiden over de reden waarom hij zijn hoofddeksel – steevast door hem gedragen met de klep naar achteren – niet wilde afdoen. Ik was even van mijn stuk. Wat nu? Ik besloot dat hij dan z’n presentatie niet kon houden.

Ik train propedeusestudenten Financieel Management in communicatieve vaardigheden. Ditmaal staat de module Presenteren centraal. Doel: voor een groep gaan staan en een onderhoudend betoog van pakweg vijf minuten houden. Zo beschreven lijkt dat een peulenschilletje. Maar niets is minder waar. Spinnen, vliegen met een vliegtuig, enge ziekten en de dood: ze jagen ons beduidend minder schrik aan dan spreken in het openbaar. Ruim veertig procent van alle mensen is er als de dood voor. Het angstzweet breekt hen uit. Alleen al het vooruitzicht te moeten presenteren, leidt bij veel mensen tot slapeloze nachten, angstvisioenen, voortijdige zweetlozingen, knikkende knieën en een bibberende stem. Mensen die over het stotteren heen dachten te zijn, lijken – eenmaal sprekend voor een groep – ineens weer terug bij af.

Precies wat door mijn meer ervaren collega’s was voorspeld, gebeurde. De eerste les waren zo’n beetje alle studenten nog aanwezig geweest. De tweede les moesten ze hun eerste presentatie houden. Nou ja, … een inleiding van maximaal anderhalve minuut. Opeens waren verschillende studenten ziek. Eentje had longontsteking, een ander was in het glas gevallen, een meisje had clusterhoofdpijn, iemands oma was overleden, een zus had een verkeersongeluk gehad, de computer was gecrasht en een jongen had niet kunnen komen omdat de bus zo vol was geweest dat hij niet had mogen instappen. Ik verzin het niet. Het was vast niet allemaal verzonnen of gelogen, maar een beetje verdacht was het wel.

Macho jongens en stoere meiden: ze worden ineens heel klein als ze voor de groep een verhaal moeten houden. Presenteren is genadeloos. Wie zijn verhaal niet heeft voorbereid, valt ogenblikkelijk door de mand. Het is maar heel weinig mensen gegeven uit de losse pols een overtuigend en goed gestructureerd verhaal te houden. Naast een gebrekkige voorbereiding zijn veel gemaakte fouten: saai openen (‘Ik ben Pietje Puk en ga het hebben over mijn cavia’), een monotone intonatie en een gebrekkige afsluiting in de trant van ‘dit was mijn verhaal, zijn er nog vragen?’. Op zo’n manier gaat je betoog uit als een nachtkaars in plaats van te eindigen met een zinderend slot of een krachtige uitsmijter. En niet te vergeten de vele stopwoordjes: toch, eigenlijk, zeg maar, best wel, ja en uh. Ik krijg kramp van het turven.

Het is niet reëel om van overwegend introverte studenten te eisen dat ze in zeven lessen van honderd minuten leren presenteren zoals – ik noem maar iemand – Barack Obama. Sommigen hebben het, anderen zullen het nooit leren. Er zijn ook studenten die van nature niet bijster veel aanleg hebben, maar wel inzet tonen. Ze groeien over hun onzekerheid heen en ervaren dat structuur, stijlmiddelen en enkele trucjes een groot verschil kunnen maken. Je ziet hen groeien. Voor deze categorie studenten neem ik mijn petje af.

Martin van Rooij

reacties