ERWD Kompas biedt inzicht in kwaliteit reken-wiskundeonderwijs

De groeiende aandacht voor reken- en wiskundeproblemen en de toenemende vraag naar dyscalculieonderzoek, maar vooral ook de wens van het ministerie om een landelijke afstemming rond dyscalculieonderzoek en de dyscalculieverklaring, leidde begin dit jaar tot het protocol Ernstige Reken- en Wiskundeproblemen en Dyscalculie (ERWD). Om ook op schoolniveau het niveau van het rekenonderwijs in kaart te brengen, komt Giralis Groep aanvullend met een handige online vragenlijst: het ERWD Kompas. Een gesprek met projectleider bij Giralis Groep, Bronja Versteeg.

Vroegtijdige signalering is volgens Versteeg een belangrijke voorwaarde voor goed reken-wiskundeonderwijs. Ernstige reken- en wiskundeproblemen worden binnen het protocol gezien als afstemmingsproblemen tussen het onderwijs en het kind. “Leraren spelen een belangrijke rol spelen bij het oplossen van reken- en wiskundeproblemen. Leraren moeten direct inspringen op de kleinste problemen. Dat begint al in groep 1 en 2, maar ook in groep 3 tot en met 5 moeten leerkrachten scherp zijn. Het is zaak om als leerkracht niet achterover te gaan zitten, omdat een moeilijk rekenonderdeel over twee weken misschien wel opnieuw besproken wordt. Of omdat de leerling in kwestie – ondanks zijn gebrek aan bepaalde kennis – toch wel mooi een voldoende wist te scoren op de rekentoets. Wanneer je rekenproblemen laat varen, wordt de achterstand van leerlingen naarmate ze de leerjaren doorlopen, steeds groter. En dan moet een leerkracht in groep 8 opeens terug naar de stof van groep 5, omdat daar het probleem al is ontstaan.”
Het is volgens Versteeg goed om onderscheid te maken tussen kinderen die dyscalculie hebben en leerlingen die kampen met ernstige reken-wiskundeproblemen. “In het protocol is dit onderscheid ook duidelijk gemaakt. Bij dyscalculie heb je het over kinderen waarvan de rekenontwikkeling ondanks intern en extern onderzoek en ondanks goede handelingsplannen en extra begeleiding, stagneert. De ontwikkeling komt bij hen niet goed op gang. Kinderen met ernstige reken-wiskundeproblemen daarentegen maken nog steeds stappen. Voor al deze leerlingen is het essentieel dat de leerkracht inspeelt en blijft afstemmen op hun onderwijsbehoeften. Kinderen met ernstige reken-wiskundeproblemen moeten niet verdrinken in de grote groep die wel kan meekomen, maar hebben behoefte aan herhaling van de basisvaardigheden, vaak ook uit de stof van de vorige groepen.”

Bouwstenen
“Het ERWD Kompas maakt concreet welke bouwstenen voor goed reken-wiskundeonderwijs op een school al zijn gerealiseerd, welke bouwstenen om extra aandacht vragen en welke bouwstenen nog geïntroduceerd zouden moeten worden”, gaat Versteeg verder. “Onder bouwstenen verstaan wij in dit geval bijvoorbeeld het schoolbeleid, het onderwijsaanbod in de verschillende groepen, de begeleiding van kinderen met reken-wiskundeproblemen en de overdracht naar voortgezet onderwijs. Het protocol behandelt zaken als ‘wat is een goede rekenles?’, ‘Wanneer worden de resultaten van de kinderen besproken?’ en ‘Wanneer komen kinderen voor intern en extern onderzoek in aanmerking?’. In het Kompas worden al die elementen in de vorm van een vragenlijst op een rijtje gezet, zodat ze eenvoudig vertaald kunnen worden naar de eigen school. De vragenlijst – die eigenlijk een soort nulmeting is – kan online worden ingevuld door directeuren, MT-leden, intern begeleiders en leerkrachten en is methode-onafhankelijk.”

De vragenlijst bestaat uit twee delen. Een vragenlijst op schoolniveau en een vragenlijst voor leerkrachten op groepsniveau. Hoe meer betrokkenen de vragenlijst invullen, hoe nauwkeuriger de scores zijn. Vragen die aan bod komen zijn bijvoorbeeld:

• In hoeverre heeft de directeur de deskundigheid van teamleden in beeld?
• In hoeverre zijn leerkrachten in staat om het handelingsmodel tijdens de rekenles toe te passen?
• In hoeverre is voor groep 2 duidelijk wat de doelen zijn voor een doorgaande lijn naar groep 3?

Leerkrachten moeten volgens Versteeg vaker met de leerlingen in gesprek over hoe zij tot bepaalde antwoorden zijn gekomen. “Met de informatie uit een diagnostisch gesprek kun je veel doelgerichter problemen aanpakken. Veel leerlingen rekenen op een ander handelingsniveau dan het aanbod van de methode en de leerkracht. Die niveaus moet je op elkaar af zien te stemmen, anders kun je nooit de koe bij de horens vatten. Het komt nog veel te vaak voor dat leerkracht en leerling ‘een andere taal spreken’.”

Adviezen en verbeterpunten
“Nadat de vragenlijst is ingevuld, krijgen de scholen een telefonisch consult aangeboden met een van onze rekenadviseurs, waarin de belangrijkste en opvallendste uitkomsten worden besproken”, gaat Versteeg verder. “Het gesprek levert een behapbaar aantal adviezen voor de verbetering van het reken-wiskundeonderwijs voor die specifieke school op. Deze adviezen kunnen betrekking hebben op het verbeteren van de leerkrachtvaardigheden, het (beter) stroomlijnen van de procedures, het introduceren van nieuwe werkwijzen, et cetera. Na het gesprek worden alle besproken onderwerpen op een rijtje gezet in een eindverslag. De school bepaalt vervolgens zelf – eventueel met begeleiding van de Giralis Groep – welke actiepunten worden opgepakt.”

In de toekomst wil Giralis Groep het ERWD Kompas beschikbaar stellen voor alle onderwijsadviesorganisaties. “Uiteindelijk kunnen wij als bedrijf immers niet alle scholen begeleiden bij het op niveau brengen van hun reken-wiskundeonderwijs. Het uiteindelijke doel van het protocol en het Kompas is om de kwaliteit van het rekenonderwijs in heel Nederland naar een hoger niveau te tillen. Als we dat met elkaar kunnen doen, dan is dat toch prachtig?”
Voor meer informatie, www.erwdkompas.nl

reacties