Thema's
Vakgebieden
Kwaliteitszorg
Sturen op afspraken
In het concept Experimenteel Toezichtkader Leraarschap van de Inspectie van het Onderwijs staat dat de inspectie wil toezien op (o.a.) het aspect ‘Leraren werken op school’. Het gaat daarbij vooral om de vraag of het beleid en de cultuur van de school gericht zijn op schoolontwikkeling en onderwijsverbetering, waarbij er met name aandacht is voor het verbeteren van het werk van de leraren.
Hoe excellent bent u?
In het actieplan ‘Basis voor Presteren’ (mei 2011) vraagt de minister van Onderwijs nadrukkelijk aandacht voor excellente scholen. Zij doet dat in de veronderstelling dat het erkennen van goede prestaties bijdraagt aan het realiseren van een ambitieuze leercultuur. En dat zou zo maar eens waar kunnen zijn.
Evaluatie van het onderwijsleerproces
In april 2011 verscheen De Staat van het Onderwijs, het Onderwijsverslag 2009-2010 van de Inspectie van het Onderwijs. In de inleiding van het omvangrijke boekwerk en het tweede hoofdstuk over het primair onderwijs wordt beschreven hoe het basisonderwijs ervoor staat met betrekking tot het plegen van kwaliteitszorg.
Passend Onderwijs voor alle kinderen
Als we Passend Onderwijs een eerlijke kans willen geven, moeten we terug naar de oorspronkelijke doelstelling. En dat is maximaal mogelijkheden verkennen voor thuisnabij onderwijs. Regulier als het kan en speciaal als het moet. Projectleider Passend Onderwijs bij Cadenza Onderwijsconsult Gert van Tol over zijn visie op Passend Onderwijs. Hoe creëer je de juiste balans tussen diversiteit van leerlingen en professionaliteit van leerkrachten?
Hoe breng je kwaliteitszorg tot leven?
WMK-PO is een kwaliteitszorgsysteem dat de gebruikers helpt bij de vormgeving van kwaliteitszorg en integraal personeelsbeleid. WMK-PO is volgens ontwikkelaar Cees Bos een ‘hulp- en een hoe-middel: het geeft gebruikers concrete tools om daadwerkelijk aan de slag te gaan met het vormgeven aan kwaliteitsbeleid.’ Het afgelopen schooljaar volgden een zestiental onderwijsdeskundigen de opleiding tot gecertificeerd WMK-trainer. Enkele deelnemers blikken terug op de cursus.
Ad Maas over het vakbekwaamheidsdossier
De eerste pogingen met concrete vakbekwaamheidsdossiers beloven weinig goeds. Ze worden vaak ingevoerd op initiatief van het (bovenschools) management, uiteraard na even breed als zorgvuldig overleg met alle betrokkenen. Toch blijven ze in de ogen van de leraren het karakter houden van een bestuurlijk instrument. Leraren laten het (mogelijke) dossier al of niet welwillend over zich heen gaan; het is moeilijk om tegen een dossier over je vakbekwaamheid te zijn. Kan het ook anders? Ad Maas, oud-docent en jarenlang werkzaam in allerlei leidinggevende onderwijsfuncties, schets een nieuw perspectief.
Speerpunt van beleid: de leraar
In haar brief aan de toenmalige informateur Opstelten (augustus-september 2010) vraagt de Onderwijsraad aandacht voor een vijftal onderwerpen die bij uitstek van belang zijn voor de komende regeerperiode. Kort weergegeven wijst de Onderwijsraad op het belang van (1) kwaliteitsverhoging van leraren, (2) de kwaliteit van voor- en vroegschoolse educatie, (3) een goede aansluiting basisonderwijs – voortgezet onderwijs, (4) variëteit, kleinschaligheid en contactintensiteit en (5) verbinding tussen maatschappij en onderwijs.
Het onderwijszorgprofiel
Iedere school is verplicht een onderwijszorgprofiel op te stellen. Omdat het geheel van onderwijs-zorgprofielen inzicht moet geven in de mate waarin het samenwerkingsverband voldoet aan de zorgplicht, is het nodig dat de scholen binnen een verband hun profielen onderling afstemmen.
Opbrengstgericht werken: hiaten wegwerken of talenten ontwikkelen?
Het is een vraag die terecht steeds meer gesteld wordt: wat is opbrengstgericht werken? Ik baseer me graag op de omschrijving die het Kohnstamminstituut voorstelt in de notitie Opbrengstgericht onderwijs; over de waarde van meetgestuurd onderwijs (Amsterdam, 2009): meetgestuurd onderwijs is onderwijs waarbij betrokkenen zich in hun taakuitvoering laten sturen door uitkomsten van metingen.
Kwaliteitszorg en de visie op het onderwijsproces
Het toezichtkader primair onderwijs (2009) van de Inspectie van het Onderwijs beschrijft het waarderingskader waarin de kwaliteitsaspecten zijn opgenomen die de inspectie beoordeelt bij het toezicht op de scholen. Ieder aspect is uitgewerkt in indicatoren. Een belangrijk kwaliteitsaspect is kwaliteitszorg.
De kwaliteit van voor- en vroegscholen
In juni 2010 verscheen het toezichtkader VVE (voor- en vroegschoolse educatie) van de Inspectie van het Onderwijs. Het toezichtkader beschrijft de werkwijze (hoe) en het waarderingskader (wat) om de kwaliteit van voor- en vroegscholen vast te stellen.
Onderwijskwaliteit sterk beïnvloed door gewicht en zorgbehoefte van de leerling
Het toezichtkader primair onderwijs (2009) van de Inspectie van het Onderwijs beschrijft het waarderingskader waarin de kwaliteitsaspecten zijn opgenomen die de inspectie beoordeelt bij het toezicht op de scholen. Ieder aspect is uitgewerkt in indicatoren. Wie de indicatoren nader beschouwt, constateert een aantal malen dat de kwaliteit van de school in ieder geval in overeenstemming moet zijn met de kenmerken van de leerlingenpopulatie. Wat wordt daar precies mee bedoeld? Over welke kenmerken gaat het dan?
Resultaatgericht Leiderschap: leraren beter maken
In april 2010 ontvingen scholen ‘de staat van het onderwijs’ (het onderwijsverslag 2008-2009) van de Inspectie van het onderwijs. Dit zeer lijvige werk - een soort telefoonboek - bestaat uit drie delen: (1) de staat van het onderwijs, (2) het onderwijs in sectoren en (3) het onderwijs in thema’s. In het derde deel staat het interessante hoofdstuk ‘de kwaliteit van leraren’. Wat heeft de inspectie te melden?
Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs: bekwaamheidsdossier kritisch beoordeeld
Scholen hebben belangrijke stappen gezet om bekwaamheidsontwikkeling van hun leraren vorm te geven. De bekwaamheidseisen maken steeds vaker een wezenlijk onderdeel uit van het personeelsbeleid en fungeren als hulpmiddel bij de inzet van bijvoorbeeld persoonlijke ontwikkelingsplannen. Dat concludeert het Landelijk Platform Beroepen in het Onderwijs (LPBO) in haar recent verschenen rapport ‘Bekwaamheidseisen in de school. Op weg naar versterking beroepskwaliteit leraren’. Toch constateert het LPBO ook dat er nog het nodige schort aan de totstandkoming van het dossier.
Opbrengstgericht leiderschap: medewerkers ontwikkelen
Als er iets is waar uw medewerkers recht op hebben, dan is het wel een schoolleider die werk maakt van het leren van zijn leraren.
Opbrengstgericht werken een zaak van alleman
Opbrengstgericht of meetgestuurd onderwijs is volgens het SCO-Kohnstamm Instituut (2009) onderwijs waarbij alle betrokkenen zich in hun taakuitvoering laten sturen door uitkomsten van metingen. De betrokkenen zijn: (1) de leerling voor wie het onderwijs bedoeld is, (2) de leraar die het onderwijs geeft en (3) de schoolleiding die de voorwaarden voor goed onderwijs creëert. Om scholen te stimuleren om opbrengstgericht(er) te gaan werken, zijn er echter meer factoren nodig dan de drie hiervoor genoemde. Opbrengstgericht werken is een zaak van alleman. Wie kunnen (moeten) een bijdrage leveren aan het succesvol invoeren van opbrengstgericht werken?
Opbrengstgericht werken: het opstellen van een ontwikkelingsperspectief
In haar brochure Analyse en waardering van Opbrengsten (primair) onderwijs heeft de Inspectie van het Onderwijs beschreven hoe zij de ontwikkeling van leerlingen met een specifieke onderwijsbehoefte beoordeelt. In het algemeen geldt dat deze leerlingen zich naar hun mogelijkheden moeten ontwikkelen en dat voor deze leerlingen een realistisch ontwikkelingsperspectief (OPP) moet worden opgesteld. In mijn praktijk maak ik mee, dat scholen worstelen met deze materie. Over welke leerlingen hebben we het precies? En wat staat er allemaal in een OPP?
Onderwijskwaliteit en kwaliteitskaart opnieuw bekeken
In groep 8 maken ouders en kinderen een keuze: naar welke school gaat ons kind volgend jaar? Veel ouders hebben het gevoel dat de kwaliteit van het voortgezet onderwijs achteruit gaat, maar kunnen dat gevoel niet goed onderbouwen. Geeft de kwaliteitskaart echt zicht op de onderwijskwaliteit?
Goed rekenen? Goed lesgeven!
Naar aanleiding van de toegenomen aandacht voor de basisvaardigheden heeft de Inspectie van het Onderwijs onderzoek laten doen naar het niveau van het taal- en rekenonderwijs. Dit artikel gaat in op de uitkomsten van het onderzoek naar de kwaliteit van het rekenonderwijs. De centrale vraag in het onderzoek was: hoe goed presteren scholen voor rekenen en hoe komt het dat scholen soms sterke kwaliteitsverschillen laten zien? Met andere woorden: wat doen ‘goede’ rekenscholen en wat doen ‘zwakke’ rekenscholen niet?
Opbrengstgericht werken: hoe doet u dat?
Een centraal element in de beleidsnotitie Scholen voor morgen (2007) is het streven naar het verbeteren van de taal- en rekenprestaties van leerlingen in het primair onderwijs. Het ‘waarom’ daarvan behoeft geen nadere toelichting. Iedereen beseft dat deze basisvaardigheden onmisbaar zijn voor het succes van kinderen in andere vakken op school, in hun verdere schoolloopbaan en in hun maatschappelijk functioneren. Een manier om het taal- en rekenonderwijs aanzienlijk te verbeteren is opbrengstgericht werken. Omdat opbrengstgericht werken een relatief nieuwe term is, dringen zich een aantal vragen op: wat houdt het in en hoe werkt u opbrengstgericht?
Opbrengstgericht leiderschap
In mijn boekenkast heb ik een hele plank gereserveerd voor boeken over leiderschap. De ruggen verraden kort en bondig de inhoud: inspirerend leiderschap, moreel leiderschap, coachend leiderschap, authentiek leiderschap, tijdelijk leiderschap, grenzeloos leiderschap, effectief leiderschap, situationeel leiderschap, servant leadership, nieuw leiderschap en zelfs van Willem Verbeke: nieuwsgierig leiderschap. Do you want more? Op mijn bureau ligt de brief die de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Sharon A.M. Dijksma, op 3 december 2008 aan de Tweede Kamer schreef: Aanpak Opbrengstgericht Leiderschap. Die had ik nog niet.
Pulse Primair Onderwijs
Tips & Tools
Hoe kan een leraar ict integreren in het onderwijs?
De Onderzoeksreekspublicatie ‘Maak kennis met TPACK’, zoomt in op één randvoorwaarde van het Vier in Balans Model van Kennisnet, ‘deskundigheid’. Ict-competente leraren zijn deskundig op drie gebieden: vakinhoud, didactiek en ict. In de (Engelstalige) literatuur wordt dat ook wel aangeduid als TPACK: Technological Pedagogical Content Knowledge. De studie laat goed zien wat er allemaal nodig is om leraren adequaat voor te bereiden op het gebruik van ict. Tegelijkertijd onderstreept de studie de sleutelrol van de leraar om met behulp van ict de productiviteit en kwaliteit van het onderwijs te kunnen verbeteren. Voor meer informatie: download of bestel ‘Maak kennis met TPACK’ uit de Onderzoekreeks, www.kennisnet.nl
Stelling van de week
Eerst een plezierplan, dan pas een zorgplan
Pabo-directeur Taeke van den Akker, De Kempel (Helmond):"Een startbekwame leraar moet zich ergens op focussen, anders ziet hij door de bomen het bos niet meer. We leveren een prima leerkracht af, die de basis beheerst. In die basis moet hij niet te snel met allerlei zorgbegrippen worden geconfronteerd. Ik vind daarom dat hij geen zorgplan maar een plezierplan moet maken. Eerst moeten onze studenten betrokken onderwijs hebben weten te realiseren. Als je dat in je vingers hebt en je hebt ervan genoten dan heb je ongetwijfeld ook die kinderen gezien die op een andere manier de stof aangeboden moeten krijgen en een andere aanpak nodig hebben. Eerst moet je leren op een juiste manier te interacteren met leerlingen, zonder gehinderd te worden door allerlei zaken met betrekking tot afwijkend gedrag." Het hele interview kunt u lezen in Pulse Primair Onderwijs van september.
Prima school
Wij stellen uw mening en bijdragen zeer op prijs. Zo ontstaat een dynamische en waardevolle website die andere leerkrachten en directies stimuleert om schoolontwikkeling en integrale kwaliteitszorg nog voortvarender aan te pakken. Mail naar: info@pulseprimaironderwijs.nl
